Let’s think #6: Kiến thức tài xế
Nếu cho tôi một ngày tìm hiểu, tôi có thể diễn giải cho bạn kiến thức cơ bản về bất kỳ điều gì.
Khi dành ra 20h tự học, tôi sẽ nắm được toàn bộ nền tảng của mọi chủ đề mà tôi muốn biết. Tôi từng dùng 20h tự học để nghiên cứu về marketing, tarot, numerology, astrology, poker …
Vấn đề là cái tôi có sẽ chỉ ở dạng basic. Tôi có thể nói trơn tru kết hợp thêm ngữ điệu, sự nhấn nhá trong giọng nói cùng một vài động tác phi ngôn từ, tôi sẽ giống một chuyên gia.
Sức mạnh không nằm ở cái bạn có, mà ở cái người khác nghĩ rằng bạn có.
Tôi đang nói cho bạn công thức trở thành một chuyên gia theo hướng tà đạo, khi bạn không muốn bỏ ra quá nhiều thời gian, công sức và nỗ lực để nghiên cứu tận gốc rễ một vấn đề gì đó. Lúc này, kiến thức tài xế là dạng lối tắt khôn ngoan (hoặc khôn nhưng không ngoan).
Bạn thấy Trấn Thành vừa là một MC giỏi, một diễn viên hài, biết tư vấn tình yêu, đọc rap, hát như ca sỹ, đánh giá âm nhạc … Anh ta có tài năng không? Có! Nhưng thực sự thành thạo nhiều lĩnh vực? Dĩ nhiên không! Đó là một dạng kiến thức tài xế, nhưng vô thưởng vô phạt, không có hại cho ai.
Nhưng với những “chuyên gia” tự phong thì hoàn toàn khác. Tiêu biểu như thị trường chứng khoán, bạn thấy bao nhiêu người khẳng định đó là “đáy” thị trường từ khi chỉ số VNI xuống còn 1200? Bao nhiêu người mạnh dạn timing the market rồi im thin thít khi thị trường liên tục tạo đáy mới? Đỏ không mua, xanh lấy gì mà bán. Nhưng mua lần nào chết lần đó. Có quá nhiều chuyên gia nhưng không ai nói được câu “Tôi không biết”. Hãy nhớ, những người thực sự giỏi sẽ im lặng hoặc thừa nhận họ không biết điều gì, còn những kẻ ba hoa biết mọi thứ, trừ việc không biết bản thân ngu dốt đến đâu.
Ranh giới giữa số ít chuyên gia và những “tài xế” kia vô cùng mong manh, nhiều người không thể nhận diện được, nếu bạn tôn sùng nhầm người, cuộc đời bạn đi chệch hướng.
Tôi có một mẹo nhỏ để phân biệt ai là cao nhân, ai kẻ vớ vẩn. Lý do là tôi hay đọc sách. Các tác giả thường gợi nhắc về những người ngang hàng hoặc giỏi hơn mình. Bằng cách lần ngược trở lại như vậy, tôi sẽ tìm được gốc rễ, xem ai là “thầy” của ai và tôi tiếp thu luôn kiến thức kinh nghiệm của người ở cội nguồn. Sau đó tôi mới đi ngược lên để xem những khái niệm ban đầu nay đã phát triển, thay đổi hoặc triển khai lại như thế nào qua lăng kính của các tác giả sau đó.
Tôi thấy nhiều “thầy” làm dịch vụ lắm, nhiều người coaching, trainer, master, guru, diễn giả các thứ. Đây là tập hợp hằng hà sa số những “tài xế”, họ chắp nhặt câu chữ vụn vặt đọc được trong sách như tôi nhưng đem ra bán nước bọt kiếm tiền. Nên một lần nữa bạn cần hết sức chú ý, không phải chủ kênh Youtube có hàng triệu subscribe sẽ là chuyên gia tài chính, không phải diễn giả mà mỗi khoá học với mức giá trên trời có hàng ngàn học viên thì sẽ là chuyên gia. Đừng đánh giá chất lượng thứ gì tốt chỉ vì nó phổ biến, bán chạy, số lượng người dùng lớn.
Có một câu nói tôi khá ấn tượng, kể cả 50 ngàn người cùng nói về một thứ ngớ ngẩn thì nó vẫn là thứ ngớ ngẩn.
