Hiệu suất

Gần đây tôi bị ám ảnh bởi việc trở thành con người có hiệu suất tốt hơn.

Trước hết có lẽ cần phân biệt 2 khái niệm: hiệu suất và hiệu quả.

Hiệu quả = Kết quả / Mục tiêu. Ví dụ bạn đặt mục tiêu môn Toán được 10 điểm và bạn nhận điểm 8, hiệu quả là 80%.

Nếu một ngày của bạn có 5 đầu việc cần hoàn thành, bạn làm được 3, hiệu quả là 60%. Ez, right?!

Vấn đề là Mục tiêu. Nếu bạn không biết đặt mục tiêu (quá cao hoặc quá thấp), hiệu quả “ảo”.

Hiện tại tôi ít khi viết blog bởi khối lượng công việc trong ngày khá lớn (tôi phải tiêu hóa và sản xuất rất nhiều nội dung trong tuần). Tôi đã trở thành người theo đuổi hiệu suất từ lúc nào không hay.

Hiệu suất = Kết quả / Năng lực. Nó thể hiện việc bạn khai thác và sử dụng được bao nhiêu trên nguồn lực hiện có.

Thói quen (có thể là) xấu của tôi: đánh giá một người dựa trên hiệu suất. Ví dụ nếu con người họ (đúng ra) có thể làm được từng này, nhưng họ làm ít hơn hoặc thấp hơn kỳ vọng, tôi không đánh giá cao họ.

Trong nhóm hiện tại, tôi cũng được công nhận là người có hiệu suất tốt nhất. Trong gia đình cũng vậy. Tôi nghĩ rằng khi bạn đủ tốt và đủ giỏi thì ở đâu bạn cũng bơi được. Bạn không thể bị thay thế, và nếu bạn bị thay thế thì có sao? Bạn vẫn sống khỏe trong một môi trường khác. Lúc đó việc thay thế bạn là sai lầm của tổ chức.

Tôi thấy một số môi trường tuyển nhân viên có thái độ tốt. Nhưng bạn đừng hiểu nhầm, “thái độ tốt” chỉ là điều kiện đủ. Ở đây điều kiện cần là bạn mặc định phải làm được việc. Nếu bạn hoàn thành tốt thứ bạn được giao, thái độ tốt sẽ là lợi thế. Hoặc bạn sẽ bị loại ngay từ đầu khi năng lực duy nhất của bạn là ngoan ngoãn, lễ phép, hòa đồng v.v. nhưng không được việc.

Tôi có một năng lực. Chỉ cần thử giao một việc nhỏ cho một người là tôi biết họ có làm được việc hay không. Ban đầu tôi nghĩ là do trực giác. Rồi tôi nhận ra thước đo của mình chính là hiệu suất. Tôi từng làm việc với một bạn đồng nghiệp nữ. Bạn được trả lương 5 triệu/tháng nhưng không đem lại hiệu quả bằng một AI với mức phí 530 ngàn/tháng. Thật dễ hiểu tại sao 2-3 tháng sau bạn bị out.

Tôi có quen biết (sương sương) một đồng nghiệp nam được giới thiệu là chuyên code. Nhưng bạn này code chỉ báo (indicator) mất 1 tuần chưa xong (và không bao giờ xong) trong khi một người không chuyên như tôi thao tác trên Claude chỉ trong 45 phút. Tôi biết không nên giao lưu sâu cùng người này vì sớm muộn họ sẽ bị đào thải.

Tôi không ở vị trí quản lý nên không có quyết định tuyển dụng hay sa thải ai. Trong vai trò nhân viên thì tôi chỉ biết làm tốt công việc của mình và ngày càng tốt hơn, nhanh hơn, đảm bảo hiệu suất. Năng lực nhìn người kia khá lãng phí trong hiện tại nhưng ít nhất cũng giúp tôi tránh kết giao với một số đồng nghiệp mà tôi tin rằng sẽ không trụ được trong đội nhóm lâu dài.

Quay lại chuyện hiệu suất. Làm thế nào để có hiệu suất?

1. Tập trung. Tôi thường nói với con “Tập trung là mỗi-lần-một-việc”. Mặc dù bộ não có thể xử lý đa nhiệm, nhưng để tối ưu thì bạn chỉ nên chạy một việc tại một thời điểm.

2. Hoàn thành ngay những gì cần phải hoàn thành ngay. Có những việc khá đột xuất, bỗng dưng chúng ta nghĩ ra trong đầu, nhưng lại không tốn quá nhiều thời gian thì bạn cần làm ngay lập tức.

3. Có kế hoạch. Dĩ nhiên. Chủ nhật là ngày tôi lên đầu việc cho tuần tới. Mỗi sáng ngủ dậy, việc đầu tiên là tôi check xem hôm nay cần làm những gì.

4. Nâng cấp năng lực. Hôm rồi đi cà phê với sếp có nhắc đến trường hợp một đồng nghiệp khác. Sau một năm anh ta không hề tiến bộ. Câu hỏi sếp đặt ra: Tại sao vẫn phải tiếp tục trả tiền cho anh ta như hiện tại? Ngày còn bé tôi thường sang nhà bạn và cả lũ cùng nhau lội ngược dòng suối. Nếu bạn không tiến lên, bạn bị đẩy lùi.

5. Tìm cách khai thác nguồn lực hiện có. Với tôi đó là thời điểm vàng trong ngày phù hợp giờ sinh học (7 tiếng sau khi ngủ dậy mỗi sáng), tạo môi trường thuận lợi cho thói quen, tạo quy trình, tư duy ra quyết định nhanh.

6. Chất lượng trước, số lượng sau. Tức là muốn nhanh, bạn cần phải đúng trước. Gần đây tôi có đi đánh pickle ball. Mấy ông con trai mới tập rất thích vụt bóng mạnh tạo ra những cú đập rúc lưới. Hoặc để đời. Có lẽ chúng ta cần học cách điều bóng đúng vị trí trước. Bạn không thể nói với cuộc đời rằng, yêu cầu ở đây là tính nhanh rồi có thể ra đáp án sai. Lũ trẻ sẽ cười bạn.