Let’s think #11: Sáng tạo lại cái bánh xe
Sáng tạo thì tốt đấy, nhưng sáng tạo lại hình dáng cái bánh xe nghe không ổn.
Bánh xe đã được thiết kế theo dạng hình tròn từ rất lâu rồi. Bạn không cần phải suy nghĩ lại xem chúng ta có nên làm bánh xe hình lục lăng, vuông, tam giác, hình thoi … hay không.
Nghe ngớ ngẩn đấy. Dĩ nhiên bạn không làm thế. Nhưng có những cái “bánh xe” khác.
Tập cuối của She-Hulk, tôi thấy chẳng ra gì. Với cái kết của tập 8, chúng ta chờ xem một cái gì đó kiểu cao trào, kiểu bùng nổ, kiểu đỉnh điểm cùng cách nhân vật giải quyết vấn đề. Nếu bạn từng xem phim về luật sư Woo Young Woo, vấn đề có dạng chuyện to hoá nhỏ, xong nhỏ thành không có gì, xử lý gọn gàng và nhẹ nhàng ở tập cuối;
thì She-Hulk hủy ngang vấn đề luôn.
Lý do là đạo diễn không muốn theo mô-típ cũ. Tuy nhiên cái cũ đang có hiệu quả. Đổi mới, bằng cách loại bỏ tính hiệu quả, chỉ vì dùng nó một thời gian dài rồi, tôi gọi nó là “tối tạo”. Marvel đang mạnh dạn thử nghiệm nhiều thể loại, tốt, nhưng có vẻ đôi khi đi hơi xa.
Nhiều công thức của Coca cola thất bại, nhưng chưa ai nói vị origin cũ quá rồi. Quảng cáo cũng thế, có thể chạy hàng chục năm cho đến khi hết hiệu quả. Đổi mới, chỉ vì cái gì đó cũ là sự lãng phí thời gian và tiền bạc.
Ví dụ gần gũi hơn: mẹ tôi dùng cái nồi chiên không dầu. Hướng dẫn sử dụng ghi rõ “làm nóng nồi” nhưng bà vẫn băn khoăn có nên hay không, vì bác tôi không làm thế. Ngay cả khi chiên khoai, sách công thức nói rằng cần chiên 15 phút, bà chỉ chiên 10 phút do nghĩ rằng nếu lượng khoai ít hơn thì 10 phút là đủ. Sau đó, bạn biết rồi đấy, khoai không chín và đưa vào nồi chiên lần hai, thêm 5 phút.
Bạn cần để ý những nguyên lý và quy luật. Tôi thích nấu ăn theo những công thức từ gói gia vị hoàn chỉnh. Tôi nghĩ rằng gia vị hoàn chỉnh là một cuộc cách mạng ẩm thực, giúp những người nghiệp dư như tôi có thể làm được cơ số món, chỉ cần bỏ ra 3 phần nỗ lực, công thức trên bao bì hỗ trợ 7 phần cho việc tạo ra món ngon “đúng điệu”. Đôi khi tôi nghe thấy vài lời kiểu “Úi xời, tưởng gì, dùng gói gia vị….”
Ừ, thì sao?
(1) Tại sao một số người cho rằng cách nấu ăn cũ tự tay nêm nếm lại ngon? Vì kỹ năng, vì quen tay, vì biệt tài nơi khứu giác, vị giác? Tôi không rõ, nhưng tôi cho rằng một công thức đã được thương mại hoá thì không thể đánh giá là không ngon bằng, chúng ta chỉ nên nhìn nhận khách quan là “khác biệt”.
(2) Và, nếu bạn không dùng gia vị hoàn chỉnh, tại sao bạn nghĩ rằng một bữa ăn cứ phải bỏ ra 10 phần nỗ lực mới hoàn hảo?
Tôi là con trai, không có năng lực nội trợ như phái nữ. Tôi cũng không có nhiều thời gian để học nấu ăn hay dành cho bếp núc. Nên tôi sử dụng chúng để tiết kiệm thời gian cùng nỗ lực.
Tiên đề là thứ không cần chứng minh.
Quy luật, công thức đã được chứng minh, bạn chỉ cần áp dụng.
Quan điểm, định kiến cần xem xét lại liên tục, tìm cách phản biện để có cái nhìn đa chiều hơn.
Bạn nên phân biệt rõ vài khái niệm như thế.
