Kinh nghiệm học mọi thứ: Tôi đã học trong 20 giờ đầu tiên như thế nào?

Cách đây vài năm, tôi có tình cờ xem một video của TED: The first 20 hours: how to learn anything (Josg Kaufman) và với tôi, đó thật sự là khám phá mang tính cách mạng học tập.  Tôi vốn là cá nhân hướng nội, theo đuổi tri thức và tò mò mọi thứ. Nhưng cũng chính vì tham lam muốn biết một cách nhanh nhất, tôi thường không đủ kiên trì và không muốn dành thời gian quá lâu cho lĩnh vực nào đó.

Robert Kiyosaki (tác giả cuốn Richdad, Poor dad) cho rằng câu hỏi quan trọng nhất là: How fast can you learn? (Bạn có thể học nhanh tới đâu?) Từ video này, tôi đã đúc rút ra một số kinh nghiệm để có thể học cấp tốc mọi thứ tôi cần.

Trong phạm vi bài viết này, tôi sẽ bàn về việc: làm thế nào để tìm ra kiến thức cần học trong 20 giờ đầu tiên? Học thế nào, lưu ý những điều gì? Cùng một số ví dụ thực tế cá nhân tôi đã trải qua.

Làm thế nào để biết nên “Học gì trước? Học gì sau?” trong 20 giờ đầu tiên?

Bước 1: Bạn cần sử dụng Google để biết:

• Ai là huyền thoại/bậc thầy/chuyên gia giỏi nhất trong lĩnh vực bạn cần học? Tìm kiếm toàn bộ sách, video, tài liệu của họ. Nếu là sách, hãy chọn những cuốn bán chạy nhất và đứng đầu bảng xếp hạng. Nếu là video, chọn những video trên 30 phút.
• Nếu là một nghề nghiệp: Tố chất nào cần có? Tố chất nào cần có trước?
• Nếu là một kỹ năng: bộ công cụ kỹ năng bao gồm những gì? Kỹ năng then chốt nào cần học đầu tiên?
• Gõ cụm từ tìm kiếm dạng câu hỏi “Phương pháp/mẹo/cách/hướng dẫn/bí quyết + nội dung cần học + là gì?/như thế nào?”

Bước 2: Học vừa đủ kiến thức nền để thực hành nó.

Giống như luật giao thông, bạn không thể nhớ hết khi tham gia lái xe bạn được phép làm những gì. Bạn chỉ cần nhớ mình không được phép làm gì thôi (vượt đèn đỏ, không đội mũ..). Tôi gọi đó là bộ quy tắc, và tôi biết mình học đủ khi xây dựng xong bộ quy tắc đó.

Bước 3: Thực hành vừa đủ bằng 1 hoạt động/dự án/công việc nào đó.

Đó là cách khiến bạn ghi nhớ 95% những gì mình đã học được. Với 20 giờ, bạn cũng chỉ thực hành được những ý tưởng đơn giản, dễ thực hiện. Còn lại, nếu bạn muốn nâng lên một cấp độ chuyên gia, cần tiếp tục luyện tập để đảm bảo con số 10 nghìn giờ (7 tiếng/ngày trong 4 năm).

Nếu tất cả những điều bạn vừa đọc có vẻ khó hiểu, chúng ta cùng bắt đầu với một vài ví dụ thực tế:

Tuy nhiên trước khi đến với các ví dụ, tôi cũng tạ lỗi với các bạn có kiến thức chuyên môn tinh thông trong ngành. Ở đây lượng thông tin tôi có chỉ rơi vào 20 giờ, nên không thể đủ sâu sắc và nếu có gì sai sót, mong các bạn lượng thứ. 

Case study 1: Marketing cơ bản – Học trong 20 giờ

Tôi bắt đầu tìm những chuyên gia: Philip Kotler (marketing), Michael Porter (cạnh tranh), Jack Trout & Al Ries (thương hiệu) … Ông tổ của Marketing là Philip Kotler

Vậy cuốn nào cần đọc trước trong hàng chục cuốn ông viết? Câu trả lời “Kotler on marketing” – vừa đủ chi tiết và ngắn gọn để giải thích về những khái niệm cốt lõi: marketing là gì, quy trình, SWOT, 4P, 4C …..

Tiếp theo, bộ quy tắc? Đó là cuốn: “22 quy luật bất biến trong marketing” – Jack Trout & Al Ries

Nền tảng marketing? Ở phần sâu nhất tảng băng là Kiến trúc thương hiệu và Đinh vị thương hiệu. Vậy cuốn tiếp theo là “Định vị – Cuộc chiến trong tâm trí khách hàng” và “Tái định vị” (2 cuốn cùng tác giả Jack Trout & Al Ries).

Marketing giống như làm tình, ai cũng nghĩ họ làm tốt, tôi nhớ ai đó đã nói điều này. Hầu hết mọi người nhìn và làm marketing ở góc độ chiến thuật (hay còn gọi là khâu Thực thi ngoài thị trường, Quảng cáo và Truyền thông). Với 20 giờ đầu tiên, bạn cần học ở cấp độ chiến lược, có kiến thức nền tảng cốt lõi.

Tôi bắt đầu áp dụng những gì trong sách để nhìn xem ngoài kia họ đang làm gì? Họ làm thế nào? So với bộ quy tắc chuẩn, họ đã làm gì chưa đúng? Tôi sẽ làm lại thế nào?

Tiếp theo, tôi tìm kiếm các website, blog, diễn đàn, cộng đồng để theo dõi thảo luận của những chuyên gia và cập nhật tin bài mới. Ví dụ: brandsvietnam, congdongisocial, content marketing …

Case study 2: Forex – Học trong 20h

Forex (đầu tư ngoại hối) là lĩnh vực tôi khá quan tâm bởi nó đòi hỏi chiến lược, chiến thuật, kiểm soát cảm xúc…thay vì may mắn (đơn giản may mắn đang bận cười với quá nhiều người, nên thay vì chờ đến lượt, tôi nên chủ động thiết kế cuộc sống và bỏ qua yếu tố đó).

Tôi làm tuần tự những bước như sau:

Sàn giao dịch nào uy tín? MTTrading (lâu đời), Fxpro (phát triển mạnh và sòng phẳng). Vậy tôi cần tài khoản ở đó. Muốn học đi xe phải có xe, muốn học điều hành doanh nghiệp cần công ty, muốn học Forex (FX) dĩ nhiên cần tài khoản thật (real account).

(*) Cập nhật 19/09/2019: Một cách nữa là hỏi bạn bè hoặc những trader lâu năm (họ có nhiều tài khoản tại các sàn khác nhau) xem thời điểm này nên giao dịch sàn nào. Hiện tại tôi chọn Think markets

Sách nào cần đọc? Forex 100% và Forex 101

Với FX, có 2 trường phái chính là phân tích cơ bản và phân tích kỹ thuật (dĩ nhiên có nhiều hơn, khá lâu tôi không cập nhật). Với phân tích cơ bản, tôi cần hiểu những chỉ số như bảng lương phi nông nghiệp, doanh số bán lẻ, tỉ lệ thất nghiệp … nếu nó biến động thế nào thì cặp tiền tệ sẽ di chuyển ra sao. Với phân tích kỹ thuật, tôi cần biết xem biểu đồ nến (candle stick), những xu hướng (trend), các ngưỡng support và resistant (kháng cự và hỗ trợ), các công cụ kinh điển (như Fibonacci, MA, Bollingerband, Ichimoku, Stochastic, ……), các mô hình giá phổ biến (đầu vai, tam giác..)

Bộ quy tắc là những triết lý đầu tư “không thể phá vỡ”: luôn đặt điểm dừng lỗ (SL), luôn theo xu hướng, khi nào mua? khi nào bán? ….

Các hướng dẫn cơ bản: đặt lệnh thế nào? Bấm vào đâu? Tính toán việc quản lý tiền như thế nào? Tại sao các nhà đầu tư thua lỗ? Quy tắc nào họ đã vi phạm? Làm sao để dành thời gian ít nhất mà thu được kết quả giao dịch khả quan nhất?

Tìm và tham gia các diễn đàn “trader” để cập nhật thông tin mới.

(*) Cập nhật 19/09/2019: kênh thông tin tốt là Trader Việt. Bạn cần đăng ký tài khoản (miễn phí)

Case study 3: Chứng khoán – Học trong 20 giờ

Dĩ nhiên người tôi nghĩ đến đầu tiên là Warren Buffett, tuy nhiên ông không hề có cuốn sách nào tự viết, nên tôi chọn video chia sẻ duy nhất của ông mà tôi biết (có vietsub) và xem tìm thêm những câu nói thể hiện triết lý đầu tư của Warren Buffet (WB) trích dẫn từ các bức thư gửi cổ đông. Sau đó tôi xem WB chịu ảnh hưởng từ ai? Benjamin Graham và Philip A. Fisher, nên cuốn tôi lựa chọn là Nhà đầu tư thông minh và Cổ phiếu thường, lợi nhuận phi thường.

Tôi tìm hiểu 2 trường phái chính: đầu tư tăng trưởng và đầu tư giá trị

Bộ quy tắc? Nằm trong cuốn 24 bài học sống còn để đầu tư thành công (William J. O’neil)

Tiếp theo, làm thế nào để mở một tài khoản? Rồi trang tin tức nào chất lượng nhất? (cafef, cophieu68). Và bắt đầu thực hành.

(*) Cập nhật 19/09/2019: Vào tháng 08/2019 tôi đã học lại một cách bài bản hơn để chính thức đầu tư cổ phiếu. Tôi đã viết lại kinh nghiệm trong bài: Tự học cách chơi cổ phiếu, đầu tư chứng khoán như thế nào?

Case study 4: Toàn bộ kỹ năng đối nhân xử thế – Học trong 20 giờ

Phần này các bạn sinh viên có lẽ sẽ quan tâm hơn, vì những case study vừa rồi “không liên quan” cho lắm đến những gì các bạn cần. Nhưng việc giao tiếp tốt hơn, rồi trở thành cá nhân có sức ảnh hưởng, được nhiều người quý mến, thu phục nhân tâm… lại là điều con người ai cũng mong muốn.

Tôi nhận ra một số cốt lõi:

• Mọi sự chung quy là giao tiếp. Nói chuyện là giao tiếp 1:1, thuyết trình là giao tiếp 1 với số đông, bán hàng là giao tiếp, đàm phán là giao tiếp, tạo sức ảnh hưởng hay thuyết phục cũng là dạng thức giao tiếp. Vậy, 20 giờ đầu tiên cần học giao tiếp
• Trong giao tiếp, bộ quy tắc căn bản nhất cần nhớ là: Ai cũng muốn được tôn trọng. Vì thế, bạn cần cho họ nói, để họ thể hiện quan điểm, kể câu chuyện của họ, nói về sở thích ước mơ của họ, để họ thể hiện, không chỉ trích chê bai, cho họ làm cái họ muốn làm, để họ được đưa ra quyết định, luôn ủng hộ, khen ngợi ….
• Vậy 2 kỹ năng (và có khi chỉ cần 2 kỹ năng) là lắng nghe và đặt câu hỏi đúng. Khi lắng nghe, bạn thể hiện sự quan tâm. Còn đặt câu hỏi đúng giúp họ nói nhiều hơn nữa và duy trì cuộc nói chuyện. Khi họ thỏa mãn cái Tôi cá nhân, bạn là bậc thầy giao tiếp (mặc dù 99% bạn im lặng)

Các cuốn sách tôi chọn: Giao tiếp (Đắc nhân tâm – Dale Carnegie), Đàm phán (Bạn có thể đàm phán bất cứ điều gì – Herb Cohen), Thuyết phục (Những đòn tâm lý trong thuyết phục – Robert Cialdini), Gây ảnh hưởng và cuốn hút (Nghệ thuật quyến rũ – Robert Greene), Tranh luận (Cãi gì cũng thắng – Madsen Pirie)

Case study 5: SEO – Học trong 20 giờ

Tôi cho rằng để cho thứ bạn cần được lên top trong công cụ tìm kiếm cần 2 yêu cầu:

• Bản thân nó có tốt không? Từ đó bạn cần những content thật sự sáng tạo và chất lượng, thay vì sao chép, biến tấu “xào xáo”. Chất lượng phải được đặt ra hàng đầu, rồi mới xét đến số lượng. Vậy câu hỏi đầu tiên cần đặt ra là làm thế nào để tạo nên nội dung tốt?
• Nó có thể hiện ra bên ngoài là nó tốt không? Căn cứ vào việc bài viết thân thiện với công cụ tìm kiếm (chuẩn SEO), lượng view nhiều (đưa bài vào những nơi đám đông quan tâm tụ tập), lượng share nhiều (căn cứ vào backlink, và đặc biệt là những nội dung người khác muốn chia sẻ)

(*) Cập nhật 19/09/2019: Từ khi suy nghĩ vậy, tôi chỉ tập trung vào việc tạo ra những nội dung chất khiến người đọc muốn chia sẻ. Tôi dùng wordpresss và tối ưu nội dung nhờ plugin Yoast SEO. Kiến thức về SEO do không dùng nên đến giờ này tôi quên sạch.

Case study 6: Viết quảng cáo – Học trong 20 giờ

Ban đầu, tôi chọn những cuốn sách phổ biến trên thị trường. Nhưng cần lưu ý: phổ biến thì chỉ mang tính chất trung bình (phù hợp nhận thức số đông). Đó là “Thôi miên bằng ngôn từ” – Joe Vitale (JV). Trong cuốn sách, tôi sẽ xem JV ảnh hưởng từ ai? Từ đó, dẫn đến một loạt cái tên khác thật sự huyền thoại: Victor O.Schwab, David Ogilvy, Robert W.Bly, Claude C.Hopkins…

Tố chất quan trọng nhất của người viết? Dĩ nhiên là sáng tạo. Vậy cuốn sách nào hay nhất về sáng tạo? Đáp án tôi chọn: Một nửa của 13 là 8 (Jack Foster)

Thực hành, dĩ nhiên. Tôi nhận viết content cho Ki shop (fanpage trên Zalo), review cho một vài sản phẩm như trâu gác bếp Lason, Biolife, viết bài trên congdongkhoinghiep (trang này giờ không còn)

Tôi cũng tìm kiếm những website, blog của những cá nhân viết cá tính và theo dõi họ. Ngoài ra, tôi cũng viết bài trên blog cá nhân, chia sẻ kinh nghiệm cho những người mới bắt đầu

Case study 7: Quản lý thời gian – Học trong 20 giờ

Chắc hẳn sau Giao tiếp thì Quản trị thời gian là vấn đề được nhiều người quan tâm, bởi quản lý thời gian thành công là nền tảng xây dựng một cuộc sống thành công, và nếu không quản trị nổi thời gian thì bạn khó có thể quản lý bất kỳ một thứ gì khác. Có một số ý tưởng cốt lõi bạn cần lưu tâm:

• Bạn không thể quản lý thời gian. Bạn chỉ có thể sử dụng thời gian để tối ưu công việc, có nghĩa với cùng lượng thời gian như mọi người, bạn làm được nhiều việc nhất và làm việc hiệu quả nhất
• Vậy quản lý thời gian là quản lý công việc. Nên kỹ năng lập kế hoạch là thứ đầu tiên cần học. Kế tiếp là loại bỏ sự xao nhãng trong tâm trí
• Thời gian được quản lý tốt nhất khi sử dụng để làm những gì bạn thích và những gì hướng đến mục tiêu của bạn
• Cân bằng công việc cuộc sống là không có. Công việc là cuộc sống. Nên, hãy làm những gì bạn thích
• Quản lý thời gian là chuyện của bỏ bớt số lượng việc đi, nên Quy tắc Pareto 80/20 và Luật Pakirson là cái bạn nên biết

Vậy, cuốn sách nào tôi chọn? Chinh phục mục tiêu – Brian Tracy, Mỗi ngày tiết kiệm một giờ – Michael Heppell, Những cạm bẫy tư duy – André Kukla

Case study 8 – Bán hàng – Học trong 20 giờ

Lại thêm một kỹ năng cần học. Ở đây chúng ta thống nhất với nhau, bán hàng mang những đặc điểm của giao tiếp (bạn có thể xem lại Case study 4)

Các chuyên gia bán hàng: Zig Ziglar, Brian Tracy, Joe Girald, Jordan Belford

Vậy tôi đọc sách gì? Những đòn tâm lý trong bán hàng – Brian Tracy, Phong cách bán hàng – Zig Ziglar, Nghệ thuật bán hàng bậc cao – Zig Ziglar, Kết thúc bán hàng Đòn quyết định – Brian Tracy …

Video hệ thống thuyết phục đường thẳng của Jordan Belfort

Sau đó, hãy thực hành bằng cách bán một thứ gì đó.

(*) Cập nhật 19/09/2019: Case study 9: Tự học xem Tarot như thế nào?

Hy vọng với 9 ví dụ trên, bạn đã hiểu sơ qua về cách học trong 20 giờ đầu tiên – áp dụng với mọi lĩnh vực. Dĩ nhiên để trở thành chuyên gia đẳng cấp thế giới là một chặng đường dài, và với 20 giờ bạn chỉ biết đủ. Nhưng nếu bạn như tôi, tò mò mọi thứ, muốn biết mọi thứ, đang trong hành trình thử xem đâu là điều mình đam mê, thì đây là phương pháp cách mạng giúp bạn thử nhanh nhất.

Thân!

13/05/2016

Tuấn Anh Bùi

Tác giả của quá nhiều bài viết được yêu thích