Chiến lược mua cổ phiếu 2020 (Phần 3A)
Ở phần cuối cùng, chúng ta sẽ nói về “vũ khí bí mật” chiếm 30% nội dung còn lại trong chiến lược (Hết phần này là hết bí mật luôn).
Bạn đã xem các phần trước chưa? Đọc không theo trình tự là khó hiểu lắm đấy:
Phần lý luận: Đầu tư chứng khoán như một kẻ gà mờ
Phần 1: Chọn cổ phiếu yêu thích
Phần 2: Mua cái gì? Mua giá bao nhiêu? (70% nội dung chiến lược)
Giờ vào phần cuối. Lưu ý là phần này không dành cho các bà bán rau và bác xe ôm. Cháu rất xin lỗi, vì bài này kiến thức đầu tư hơi “nặng”. Nếu không có những hiểu biết cơ bản, việc đọc nội dung kèm thuật ngữ chuyên ngành sẽ khá khó khăn.
Các bác ấy bỏ đi rồi, chúng ta bắt đầu thôi!
Số lượng cổ phiếu trong danh mục
Theo tôi, chỉ có 5 cổ phiếu thì hơi ít. Các chuyên gia thực sự có thể giữ 3~5 mã. Nhưng họ là chuyên gia. Chúng ta không có năng lực lựa chọn thần thánh giống như Warren Buffett.
Một lời khuyên đến từ nguồn khá uy tín (vì phải trả phí nên tôi xin phép giấu nguồn), là hãy giữ từ 3~8 mã. Bạn có thể làm theo.
Con số tôi muốn khuyến nghị là 5~10 mã cổ phiếu. Vì nó còn liên quan đến chiến lược quản lý tiền sẽ nói ở phần sau.
Quy tắc chốt lỗ
Tôi muốn bạn quan tâm đến việc làm sao để tồn tại trong môi trường mà 95% nhà đầu tư thua cuộc, trước khi học cách kiếm lợi nhuận.
Quyết định khó khăn nhất mà bạn phải đưa ra là bán cổ phiếu thua lỗ. Tin tôi đi, nó khá là đau đớn và đầy nuối tiếc. Chúng ta không hề muốn bán ra. Chúng ta đều hy vọng những ngày sắp tới giá sẽ tăng trở lại, và hòa vốn.
Ta tự nói với mình: “Giá đến đáy rồi. Không giảm hơn nữa được đâu. Mãi cũng phải tăng. Để một ngày nào đó hòa thì bán”
Quyết định chốt lỗ (stop loss) trong chứng khoán khó hơn trong Forex. Khi giao dịch Forex, bạn đơn giản là vay-trả. Có vay thì phải có trả thôi, cặp tiền tệ kia không thuộc về bạn.
Còn khi bạn mua cổ phiếu, tài sản đó là CỦA BẠN. Bạn thực sự sở hữu chúng. Nên khi tài sản mất giá, sẽ day dứt lắm khi bán chúng.
Nhất là bạn lại toàn mua cổ phiếu bạn yêu. Chao ôi, nó khó khăn như việc bạn ly hôn.
Mà bán cổ phiếu thua lỗ đồng nghĩa với việc thừa nhận mình sai lầm. Khoản lỗ thả nổi (floating loss) trở thành lỗ THỰC SỰ. Nó động đến “tiền” của ta, “cái tôi” của ta, và dập tắt hy vọng gỡ gạc lại của ta.
Cảm xúc trong bạn giống hệt 95% các nhà đầu tư khác. Và khả quan là bạn sẽ thua lỗ giống hệt họ.
Nên, dù không muốn, bạn phải cắt lỗ. Mặt bạn sẽ như Joker: ngoài cười, trong khóc. Nhưng bạn vẫn phải cắt lỗ.
Hãy cắt lỗ nếu giá giảm 10% so với giá mua.
10% không là gì trong thị trường cryptocurrency. Giá coin dao động thực sự điên rồ. Nhưng một công ty giảm 10% giá trị thì tương đối nhiều đấy.
Nếu bạn mua một cổ phiếu với giá 20,000đ. 10% sẽ là 2,000đ. Giảm 10% thì giá còn 18,000đ.
Bạn có 2 lựa chọn:
- Cắn răng mà bán tại giá 18,000đ (Đọc tiếp phần sau)
- Giữ cho đến cùng. “Tôi đầy vốn. Kiểu gì giá cũng tăng lại. Đến đáy rồi.” (Bạn không cần đọc phần 3. Hãy dừng lại tại phần 2 của series này)
Tại sao lại là con số 10%?
Giả sử bạn có danh mục 5 cổ phiếu. Như vậy 1 cổ phiếu chiếm 20% tổng vốn. Mức chốt lỗ 10%/cổ phiếu tương ứng 2% tổng vốn. (10% x 20% = 2%)
Tôi lại giả sử bạn có danh mục 10 cổ phiếu. Như vậy 1 cổ phiếu chiếm 10% tổng vốn. Mức chốt lỗ 10%/cổ phiếu tương ứng 1% tổng vốn. (10% x 10% = 1%)
Như vậy, nếu bạn chốt lỗ khi cổ phiếu sụt giảm 10% so với giá mua, mỗi lần bán cổ phiếu bạn thua 1%~2% tổng vốn. Bạn được quyền thua 50~100 lần mới phá sản. Điều đó giúp bạn tồn tại.
Đến đây bạn có thể nghĩ: “À, ra thế. Nhưng tôi muốn chơi to hơn cơ. Tôi chấp nhận mức lỗ trên 2%.” Điều đó không vấn đề gì vì rủi ro lớn lợi nhuận lớn. Tùy bạn thôi!
Còn bài viết này tôi vẫn sẽ trình bày theo luồng suy nghĩ của mình.
Quy tắc chốt lời
Chúng ta đã biết vùng giá trị thực. Làm sao ước tính được giá mục tiêu?
Hãy quay lại với ví dụ về Vinamilk trong bài trước (mã VNM):
Bạn cần làm 2 động tác sau:
- Động tác 1. Tính giá trị trung bình. Đơn giản là cộng tất cả lại xong chia đều ra.
- Động tác 2. Nhân giá trị trung bình này với 0,9. Đó là giá mục tiêu để chốt lời.
Tại sao lại có con số 0,9?
Vì các công ty chứng khoán là bạn với các công ty khác. Họ chơi với nhau. Lắm lúc vì cả nể mà việc định giá sẽ “nương tay” một chút. Cuộc nói chuyện sẽ có dạng thế này:
Công ty A: Sao tôi với anh thân nhau thế mà anh định giá tôi thấp thế này còn gì hấp dẫn nữa? Anh coi thường tôi quá.
Công ty chứng khoán B: Ấy chết, tôi đâu dám. Để tôi tăng giá anh thêm một chút nhé.
Công ty A: Anh làm sao thì làm. Tôi không thu hút được đầu tư là tôi nghỉ chơi anh luôn
0,9 là con số thận trọng. Tôi đã trừ đi 10% giá trị từ ước tính trung bình để loại bỏ việc “cả nể” mà định giá “hơi cao” kia. (90% = 0,9)
Ví dụ: Bạn sẽ tính được VNM có giá trị trung bình 135,022đ và giá mục tiêu chốt lời 121,500đ.
Khi giá chạm giá chốt lời, bạn có thể cân nhắc đến việc bán.
Khi giá chạm chốt lỗ, bạn PHẢI bán. Còn khi giá chạm chốt lời, bạn chỉ cần CÂN NHẮC bán. Vì giá biết đâu lên cao hơn. Một công ty vẫn có thể làm ăn ngày càng tốt lên chứ. Miễn bạn không hụt mức này để tránh giảm lợi nhuận lúc giá lên đỉnh rồi thình lình “cắm mỏ” xuống.
(*) Cập nhật 03/01/2020: Tôi đã lấy giá trị trung bình làm mức giá mục tiêu mà không giảm trừ 10% nữa. Lúc này giá mua vào và giá chốt lời của tôi đều cao hơn một chút. Bạn có thể thận trọng khi tiếp tục nhân 0,9 tùy bạn
Tỷ lệ rủi ro lợi nhuận (RRR)
Không phải cứ cổ phiếu yêu thích + Được quan tâm + Giá cả rẻ hơn giá trị là mua.
Dĩ nhiên mua hết cũng chẳng sao. Nhưng có thể sẽ quá số lượng trong danh mục. Như vậy ta không tối ưu được lợi nhuận. Thêm nữa, tiền của bạn có hạn.
Nếu tiền của bạn vô hạn trong khi bạn là nhà đầu tư nhỏ lẻ, sẽ có chút thay đổi. Tức là một mã cổ phiếu bạn chỉ nên giữ tối đa bao nhiêu để lúc cần có thể bán hết luôn trong 1 phiên. Để tôi hướng dẫn bạn: vào phần Lịch sử giao dịch trên trang cafef, gõ mã cổ phiếu bạn quan tâm, xem cột Khối lượng giao dịch:
Lấy con số trung bình của 30 ngày gần nhất x 5% sẽ ra số lượng cổ phiếu tối đa cho 1 mã bạn nên nắm giữ. Điều này đảm bảo bạn dễ dàng thanh khoản toàn bộ trong 1 phiên. Còn bán từng phần thì tùy bạn nhé.
Bây giờ quay lại với những ai có nguồn tiền hữu hạn cần tối ưu danh mục đầu tư. Chúng ta cần chọn ra 5~10 mã cổ phiếu tốt nhất. Cách đơn giản là hãy dùng tỷ lệ RRR tối thiểu 2:1, có nghĩa lợi nhuận mang lại ít nhất phải gấp đôi rủi ro.
Tôi cần một khoản lợi nhuận gấp đôi hoặc hơn thế, để bù đắp nỗi đau khi bán cổ phiếu thua lỗ.
Tính toán điều này như thế nào?
Công thức:
(Giá mục tiêu – Giá hiện tại) / (Giá hiện tại – Giá cắt lỗ) ≥ 2
Ví dụ: cổ phiếu X có giá 10,000đ. Giá cắt lỗ là 9,000đ (giảm 10% của 10,000đ là 1,000đ). Giá mục tiêu 13,000đ
RRR = (13,000 – 10,000) / (10,000 – 9,000) = 3
Như vậy phần thưởng gấp 3 lần rủi ro. Có thể mua X.
Nếu có hơn 10 cổ phiếu thỏa mãn RRR? Chọn tỷ lệ RRR ưu tiên từ cao xuống thấp.
Nếu chỉ có 1~2 cổ phiếu hoặc không cổ phiếu nào thỏa mãn RRR? Giữ lại tiền mặt của bạn và chờ đợi.
Nếu có đủ 10 cổ phiếu và tìm thấy 1 cổ phiếu mới thỏa mãn RRR? Nếu bạn muốn mua thêm, hãy bán bớt cổ phiếu đang lỗ nặng nhất (dù chưa lỗ đến mức 10%). Đảm bảo danh mục tối đa 10 cổ phiếu.
Những điều cuối cùng
- Mã cổ phiếu đã mua rồi có mua thêm không? Có chứ, nếu vẫn thỏa mãn RRR và chưa chiếm 20% tổng vốn
- Những trường hợp nào sẽ bán cổ phiếu? (1) Sụt giảm so với giá mua 10%; (2) Khi đã đủ danh mục nhưng vẫn muốn mua mã mới, bán đi mã cũ đang lỗ nặng nhất; (3) Khi cần tiền mặt cho việc gì đó mà không biết đào đâu ra (4) Khi giá cả đã cao hơn giá trị khiến bạn có cảm giác cổ phiếu đang bị định giá cao quá, sắp “rơi”
- Bổ sung ngày 27/02/2020: Có ngoại lệ nào cho việc giữ cổ phiếu sau khi giá sụt giảm quá 10% từ lúc mua? Thực ra có. Tôi thêm câu hỏi này khi hiện tại virus nCoV đang hoành hành, làm toàn bộ nền kinh tế thế giới và TTCK Việt Nam down khủng khiếp. Nếu sụt giảm không rõ nguyên nhân, hoặc bản thân việc vận hành doanh nghiệp có vấn đề, chắc chắn bạn nên bán. Còn với những lý do khách quan (mà tôi cho rằng Corona mang tính chất ngoại cảnh), bạn có thể giữ hoặc bán. Khi bán, bạn có lượng tiền mặt dồi dào cho các hướng đầu tư khác. Khi giữ, bạn tin rằng mãi rồi thị trường sẽ hồi phục, và bạn cũng không cần tăng vốn, thậm chí có thể mua thêm một số khác đang bị định giá rẻ do nhiều người bán tháo. Quyết định thế nào là do bạn!
Chúc mừng bạn đã kiên nhẫn đọc trọn vẹn toàn bộ ý tưởng trên. Mọi thắc mắc, góp ý hoặc feedback vui lòng comment dưới bài viết này hoặc gửi mail đến địa chỉ: hansilangthang@gmail.com
Thân!
20h55 – 07/01/2020
