Let’s think #22: Feedback
Tin tôi đi, tôi biết bạn ghét thất bại, nhưng có một thứ còn tệ hơn cả thất bại.
Đó là việc giậm chân tại chỗ. Bạn “giậm chân”, bạn action nhưng điều này không đưa bạn đi đến đâu cả.
Bạn có thể khởi nghiệp kinh doanh 5-7 lần và lỗ vốn, phá sản. Ồ, tôi từng vậy đấy. Tôi bị fail 2 mô hình kinh doanh đa cấp, 2 mô hình tự kinh doanh dịch vụ và 1 lần kinh doanh sách. Đau đớn, thất vọng, cảm giác bất lực. Nhưng
theo thời gian thì mọi chuyện sẽ ổn. Bởi vì thất bại là 1 dạng phản hồi, nó cho thấy bạn đã fail, loss và mọi chuyện the end. Nhưng
nếu bây giờ bạn làm một thứ mà chẳng tới đâu thì sao?
Chúng ta cần những feedback. Phản hồi dù tích cực hay tiêu cực cũng là tín hiệu để chúng ta thay đổi. Bạn thấy tổn thương trong một mối quan hệ? Chia tay! 💔 Bạn thua lỗ trong giao dịch? Stoploss! Bạn thấy đấy, feedback giúp bạn đưa ra quyết định.
Giậm chân tại chỗ – tôi gọi đó là trạng thái mông lung khi bạn không nhận được feedback đúng thời điểm, thiếu feedback hoặc feedback diễn ra quá chậm. Nó làm delay quyết định của bạn. Và nếu bạn cứ action trong trạng thái không rõ đúng sai, không biết điều gì hiệu quả, bạn sẽ mất rất nhiều nguồn lực đáng giá.
Ví dụ như thời gian. Bạn không thể lấy lại được. Tiếp đến là nỗ lực, bạn mất công sức và tiêu tốn chất xám.
Có một người từng nói về cách chơi cờ vây, rằng bạn nên tìm cách chơi 100 ván thua càng nhanh càng tốt. Đó là cách tốt để lấy feedback. Tôi giả sử bạn thua 10 ván và không thể chịu nổi, bạn bỏ ngang cờ vây, ok, bạn được giải thoát khỏi một thứ không phù hợp. Hoặc bạn đánh miệt mài sau 100 ván thua, tùy thuộc vào kinh nghiệm rút ra, bạn biết nên bỏ hay nên chơi tiếp. Bạn vẫn có feedback đủ data. Nhưng nếu 1 tuần bạn mới chơi 1 ván, vì bạn không muốn nhận những trận thua liên tiếp, nhưng cũng không muốn bỏ ngang. Vậy bạn sẽ mất gần 2 năm để biết mình thích cờ vây hay không. Quá lâu!
Đó là trạng thái giậm chân tại chỗ. Bạn tiếp tục làm 1 thứ với kết quả không chắc chắn trong vô định.
Tóm lại, làm bất kỳ điều gì, bạn cần kiếm feedback thật nhanh. Những phản hồi sẽ giúp bạn có cơ sở đưa ra quyết định. Tìm cách mang về feedback. Câu thần chú là: tìm cách mang về feedback.
Tôi có một phương pháp giao dịch cổ phiếu. Nó hiệu quả từ 2019 đến nay. Nó mang lại profit tốt. Nhưng bạn có nghĩ tôi dám đặt cược toàn bộ tài sản vào phương pháp này không? Dĩ nhiên không. Dù tôi tin bản thân mình. Nhưng data chưa đủ. 4 năm vừa qua chỉ mới hết 1 chu kỳ thị trường. Tôi cũng chưa thực hiện tối thiểu 100 giao dịch. Thêm nữa là tôi toàn thắng, liệu có phương pháp nào như vậy không? Đây gọi là giậm chân tại chỗ, tôi có tiến lên, nhưng không đủ xa do feedback về chậm. Tôi không thể đo lường hiệu quả do thiếu dữ liệu.
Tôi biết những trader chưa bao giờ “cháy” tài khoản. Nhưng họ cũng chẳng kiếm được tiền. Họ rơi vào vòng lặp được-thua không có điểm dừng. Họ chỉ tiếp tục trading và cầu nguyện rằng “biết đâu…”
Tôi biết những mối tình/cuộc hôn nhân không happy nhưng cũng chẳng đủ tổn thương để kết thúc. Họ quá lười để yêu người mới nhưng cũng không mặn mà với người bên cạnh.
Công việc bạn làm có thể rơi vào tình huống như vậy. Cuộc sống của bạn cũng có thể gặp kịch bản tương đương. Tiến trình chậm, độ dốc hiệu quả đi ngang. Nếu không kiếm ra đủ số lượng/chất lượng feedback, bạn sẽ thụt lùi. Bởi bản chất cuộc đời giống như bạn lội ngược dòng nước. Bạn không tiến là bạn lùi. Hãy để ý xem, giá cả và lạm phát đang tăng. Nếu lương bạn năm sau không tăng kịp lạm phát là bạn đã có mức sống kém năm ngoái rồi đúng không? Thời gian cũng vẫn đang trôi dù bạn đâu có nghĩ về chúng?!
Với công việc, để nhanh chóng có feedback, bạn cần liên tục đặt mục tiêu. Và hãy xem mục tiêu đó được hiện thực hóa ra sao?
Bạn không cần phải có 1 thất bại mang tính “sự kiện” để biết mình thất bại. Bạn chỉ cần những lần không hoàn thành mục tiêu “nho nhỏ” và “nối dài” là được. Ví dụ bạn có mục tiêu qua từng tháng và target đạt 80% là hoàn thành. Nhưng 3-6 tháng bạn không đủ 80%. Như vậy đủ biết bạn đã fail và nên dừng lại.
Trong cuộc sống, bạn cần có những tiêu chuẩn. Và nếu các tiêu chuẩn này bị vi phạm, bạn nên từ bỏ người đó/mối quan hệ đó/cái gì đó không còn phù hợp.
Tôi nghĩ ra một hình ảnh so sánh khác so với “giậm chân tại chỗ”. Đó là ngồi xích đu. Nếu bạn đọc bài này và phát hiện ra mình đang vô tình ngồi trên một cái “xích đu”, hãy tìm cách bước xuống. (Chúng ta đã không còn là những đứa trẻ để ngồi xích đu và mơ mộng).
25/07/2023
